حجتالاسلام والمسلمین محسن بختیاری، معاون توانمندسازی و تعالی مدارس صدرا، شامگاه ۱۵ شهریورماه در نشست «بررسی نکات تربیتی آیه ۳۱ سوره آل عمران» به موضوع «علت گریزان بودن برخی نوجوانان از انجام مناسک دینی» پرداخت.
بختیاری با اشاره به آیه ۳۱ سوره آل عمران که میفرماید: «قُلْ إِنْ کُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِی یُحْبِبْکُمُ اللَّهُ وَیَغْفِرْ لَکُمْ ذُنُوبَکُمْ ۗ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِیمٌ» (بگو: اگر خدا را دوست دارید، پس مرا پیروی کنید تا خدا هم شما را دوست بدارد و گناهانتان را بیامرزد؛ و خدا بسیار آمرزنده و مهربان است)، در تحلیل این موضوع افزود: چگونه ممکن است فردی عمیقاً مدعی باشد که امام حسین(ع) را دوست دارد، اما نمازی را که امام حسین(ع) آن را «چشمروشنی» خود میدانست، دوست نداشته باشد؟ ما عمدتاً حوصله نماز خواندن نداریم و تنبل هستیم؛ موضوعی که رازی در پس آن نهفته است و در ادامه به آن اشاره میکنم.
مدیر پژوهش مؤسسه وحی و عترت در ادامه تصریح کرد: گاهی یک نوجوان سه یا چهار ساعت وقت صرف عزاداری میکند و سختیهای آن را تحمل میکند، اما نمازی را که تنها چند دقیقه طول میکشد، رها میکند؛ هرچند این مسئله گاهی با مسائل خانوادگی و عوامل دیگر مرتبط است. همچنین برخی، ترک نماز را به رفتارهای نادرست برخی روحانیون یا اختلاسهای افراد مذهبینما ربط میدهند. در واقع، برخی از متدینین ما دین را دوست دارند، اما محبت به امام حسین(ع) برای آنها پررنگتر از نماز است.
استاد حوزه علمیه با این پرسش که «آیا ما دوست نداریم محبت و ارتباط عمیقتری با امام حسین(ع) داشته باشیم؟» بیان کرد: اکسیر اصلی برای افزایش محبت میان ما و اهل بیت(ع) این است که تلاش کنیم ایشان ما را بیشتر دوست داشته باشند؛ و این امر تنها از طریق تبعیت از گفتار، افعال و اعمال آنها میسر است. امام حسین(ع) در اوج نبرد عاشورا و در ظهر آن روز، برای اقامت نماز اجازه گرفت، اما دشمن اجازه نداد و در نتیجه ایشان نماز جماعت خوف را برگزار کردند.
مدرس دورههای تربیت مربی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان افزود: شمر و عمر بن سعد نیز با وجود ادعای مسلمانی و نماز خواندن از روی ریا، حتی اجازه ندادند امام حسین(ع) در حالت عادی نماز بخوانند؛ زیرا میترسیدند مردم متوجه دروغهای آنها شوند (دروغهایی که با آن ادعا میکردند امام و یارانش «خارجی» یا خارج از دین هستند).
بختیاری در ادامه تأکید کرد: شیطان از نمازِ «بچههای هیئتی» بسیار بیشتر از دیگران عصبانی میشود، زیرا این نماز ارتباط آنها را با امام حسین(ع) عمیقتر میکند. بنابراین، برای نوجوانان هیئتی که در نماز سستی میکنند، باید از دریچه «محبت» وارد شد، نه اینکه دائماً تذکر داد، تشر زد و انتقاد کرد.
خیرات جای نماز را پر نمیکند
این پژوهشگر در ادامه افزود: برخی سعی میکنند با پخش فیلمهایی از فعالیتهای خیرخواهانه خود، مانند کمک به آسایشگاههای سالمندان، این تصور را ایجاد کنند که این کارها جایگزین نماز است؛ با این استدلال که «خداوند کمک به دیگران را خواسته است و نماز خواندن چه سودی دارد؟». در این مورد باید گفت: اول اینکه دست این افراد را به خاطر این نوع خیرخواهی و ایثار باید بوسید، زیرا کسانی که میتوانند از مال خود بگذرند، افرادی دلزلال و باصفا هستند؛ اما این کارها هرگز نمیتواند جایگزین نماز شود.
بختیاری بیان کرد: اگر چنین جوانی رابطه خود را از طریق نماز با خدا تقویت کند و افقهای والاتری را پیش روی خود ببیند، نگاهش به کارهای خیر عمیقتر و تأثیرگذارتر خواهد شد. ایشان در ادامه با ذکر نمونهای از سیره معصومین(ع) اشاره کردند که حضرت علی(ع) شبها آذوقه بر دوش میگرفتند و بهخصوص در ماه رمضان، آن را به یتیمان، اسرا و فقرا میبخشیدند؛ تا جایی که فقرا وقتی متوجه شدند ایشان به دلیل ضربت خوردن دیگر توان انجام این کارها را ندارند، متوجه شدند که حضرت این اعمال را نه برای دیده شدن، بلکه صرفاً برای رضای خدا انجام میدادند.
نماز؛ اکسیر خیرات
استاد حوزه علمیه در ادامه بیان کرد: هیچ اکسیر مؤثری برای آنکه کارهای خیر و عامالمنفعه را بهتر و درستتر انجام دهیم، جز نماز نیست؛ چرا که نماز نشانه عشق به خداست و تجلی این عشق در وجود انسان، او را انسانتر کرده و مشوق بهتری برای انجام کارهای نیک میگرداند.
بختیاری با این نکته که لزوماً هر نمازگزاری مهربان و اهل خیر نیست (زیرا ممکن است تنها ظاهر نماز را بخواند)، تأکید کرد: اگر نماز حقیقتاً «نماز» باشد، قطعاً تأثیر مثبت خود را در زندگی فرد خواهد داشت. وی مجدداً با استناد به آیه ۳۱ سوره آل عمران (بگو: اگر خدا را دوست دارید، پس مرا پیروی کنید تا خدا هم شما را دوست بدارد و گناهانتان را بیامرزد؛ و خدا بسیار آمرزنده و مهربان است)، تصریح کردند که اگر ما حقیقتاً خواهان پیروی از امام حسین(ع) هستیم، نماز مقدمه و بنیان این مسیر است.
وی در پاسخ به این دیدگاه که «برخی میگویند در فضای هیئت لذت میبرند اما نماز چنین حس و حالی به آنها نمیدهد»، توضیح داد: اینکه حس و حال ما نسبت به نماز کم است، رازش در این آیه قرآن است که میفرماید: «وَاسْتَعِینُوا بِالصَّبْرِ وَالصَّلَاةِ ۚ وَإِنَّهَا لَکَبِیرَةٌ إِلَّا عَلَی الْخَاشِعِینَ» (و از صبر و نماز یاری بجویید؛ و بهراستی که نماز دشوار است، مگر برای کسانی که خاشعاند). بنابراین، کسی که خود را محب و نوکِ امام حسین(ع) میداند، نباید نمازش قضا شود یا در نماز کاهل باشد.
استاد و پژوهشگر حوزه علمیه اظهار کرد: جوانان و نوجوانان باید بدانند که دینداری در ابتدا سخت است؛ برای مثال، کسی که با زحمات فراوان مالی جمع میکند، وقتی میبیند باید یکپنجم آن را به عنوان خمس بپردازد، شاید در ابتدا سخت باشد. اما وقتی کسی چند باری خمس بدهد و شیرینی و برکت آن را در زندگی خود ببیند، اگر سالی به دلیل سختی معیشت نتواند خمس بدهد، دچار رنج خواهد شد.
بختیاری با اشاره به تضاد رفتاری امروزین گفت: ما ساعتها در فضای مجازی میچرخیم اما حوصله چند دقیقه نماز نداریم. همانطور که آیه مورد بحث تأکید دارد، نماز تنها بر خاشعین سنگین نیست؛ اگر این خشوع را بیابیم، نماز آسان خواهد شد و این امر تنها از طریق القای محبت واقعی خداوند در دل نوجوانان و جوانان ممکن است. این القای محبت با مفاهیمی که در مسیحیت مطرح میشود متفاوت است. در مسیحیت گفته میشود در طول هفته هر کاری دلت میخواهد بکن و فقط یکشنبهها به کلیسا بیا و طلب بخشش کن؛ اما در دین ما، خداوند چون ما را دوست دارد، برنامه روزانه نماز را برای ما قرار داده است.
وی در پایان بیان کرد: انسان در مسیر زندگی متدینانه و عابدانه به نشاط و شادابی میرسد. غربیان چون سبک زندگی شیعه و یک مسلمان واقعی را تجربه نکردهاند، از پدیدههایی چون پیادهروی اربعین یا ایستادگی ملت ایران در برابر ابرقدرتها تعجب میکنند؛ در حالی که راز این قدرت، همان عبودیت الهی است. ما خدا، پیامبر(ص) و امام حسین(ع) را دوست داریم و در عین حال، به دستورات آنان عمل میکنیم.
نظر شما